Η βιταμίνη Β12 – λέγεται και κυανοκοβολαμίνη – είναι μια υδροδιαλυτή βιταμίνη που εκτελεί ποικίλους στόχους μέσα στο σώμα, είναι απαραίτητη για την παραγωγή των ερυθρών και των λευκών κυττάρων του αίματος, καθώς και για τη φυσιολογική ανάπτυξη και συντήρηση του νευρικού ιστού. Εμπλέκεται στην ανακύκλωση των συνενζύμων του φυλλικού οξέος και στην αποσύνθεση της βαλίνης. Απαιτείται, επίσης για την αναπαραγωγή των κυττάρων, την αιμοποίηση και τη σύνθεση των νουκλεοπρωτεϊνών.
Βοηθά τη νεανική ανάπτυξη και διατηρεί υγιές το νευρικό σύστημα, βοηθά στον σχηματισμό της αιμοσφαιρίνης και βοηθά να μείνουν τα νεύρα υγιή.
Η βιταμίνη Β12 είναι ο γενόσημος όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει εκείνες τις ενώσεις, οι οποίες παρουσιάζουν τη βιολογική δράση της κυανοκοβαλαμίνης. Περιλαμβάνει μια ποικιλία συστατικών που περιέχουν κοβάλτιο και τα οποία είναι γνωστά ως κοβαλαμίνες. Η κυανοκοβαλαμίνη και η υδροξυκοβαλαμίνη είναι οι δυο βασικές μορφές της βιταμίνης Β12 στην κλινική χρήση.
Που βρίσκεται? Κρέας, πουλερικά, ψάρια, αυγά, ανεπεξέργαστοι υδατάνθρακες, γαλακτοκομικά προϊόντα και ενισχυμένα δημητριακά.
Η βιταμίνη Β12 πρέπει να απελευθερωθεί από τις πρωτεΐνες με τις οποίες συνδέεται, πριν γίνει η πέψη και η απορρόφησή της. Η απορρόφηση λαμβάνει χώρα σχεδόν αποκλειστικά στον τελικό ειλεό με μια ενεργητική διαδικασία, όμως, μεγάλες ποσότητες (>30mg) μπορούν να απορροφηθούν και με παθητική . Όσον αφορά την ενεργητική απορρόφηση, η βιταμίνη Β12 πρέπει να δεσμευθεί από τη σιελική χαπτοκορίνη, μια εξειδικευμένη γλυκοπρωτεΐνη που εκκρίνεται από τα τοιχωματικά κύτταρα του στομάχου, και μετά να δεσμευθεί από τον ενδογενή παράγοντα.
Σταθερότητα
Η βιταμίνη Β12 αποθηκεύεται πρωταρχικά στο ήπαρ. Στο αίμα είναι δεσμευμένη με συγκεκριμένες πρωτεΐνες του πλάσματος (τρανσκοβαλαμίνες).
Απέκκριση
Η απομάκρυνση γίνεται μέσω των ούρων, της χολής και των κοπράνων
Έλλειψη
Η έλλειψη της βιταμίνης Β12 οδηγεί στην εμφάνιση μακροκυτταρικής και μεγαλοβλαστικής αναιμίας. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν νευρολογικές διαταραχές (εξαιτίας της απομυελινοποίησης της σπονδυλικής στήλης, του εγκεφάλου και των οπτικών και περιφερικών νεύρων), και λιγότερο συγκεκριμένα συμπτώματα, όπως αδυναμία, ερεθισμένη γλώσσα, δυσκοιλιότητα και ορθοστατική υπόταση. Ψυχολογικές διαταραχές της έλλειψης Β12 είναι δυνατόν να εκδηλωθούν κατά την παρουσία αναιμίας (ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους). Η κακοήθης αναιμία είναι μια συγκεκριμένη μορφή αναιμίας, η οποία προκαλείται από έλλειψη ενδογενούς παράγοντα (όχι από ελλιπή πρόσληψη βιταμίνης Β12 από τη διατροφή). Άνθρωποι με περιορισμένη δυνατότητα απορρόφησης της βιταμίνης Β12 αναπτύσσουν ανεπάρκεια/έλλειψη μέσα σε δυο με τρία χρόνια. Αυστηροί χορτοφάγοι (με κίνδυνο διαιτητικής ανεπάρκειας, αλλά με φυσιολογική απορροφητική ικανότητα) μπορεί να μην εμφανίσουν συμπτώματα για 20-30 χρόνια.
Δοσολογία
3-4 mcg είναι η ημερήσια δόση (RDA), αλλά μερικές έρευνες προτείνουν 2,5-25 mcg καθημερινά στα παιδιά και 15-50 mcg στους ενήλικες για καλύτερη υγεία.
Ενδείξεις
Χορτοφάγοι ή Vegans
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι χορτοφάγοι και οι vegans να λαμβάνουν με συμπλήρωμα βιταμίνη Β12 ως ένα μέτρο προστασίας από την εμφάνιση έλλειψης Β12, λόγω της απουσίας αυτής της βιταμίνης από τις τροφές φυτικής προέλευσης.
Κακοήθης Αναιμία
Για να προληφθεί ή να αντιμετωπισθεί η κακοήθης αναιμία συχνά εισάγεται βιταμίνη Β12 με ένεσης ενδομυϊκά σε μεγάλες ποσότητες. Μέσω αυτής της μεθόδου, η κακοήθης αναιμία έχει μετατραπεί από θανατηφόρος ασθένεια σε θεραπεύσιμη.
Υψηλά επίπεδα βιταμίνης Β12 έχουν, επίσης, χρησιμοποιηθεί θεραπευτικά και για άλλους λόγους. Ορισμένες πνευματικές διαταραχές (ιδίως στους ηλικιωμένους) φαίνεται ότι βελτιώνονται με τη λήψη βιταμίνης Β12.
Ειδικές προφυλάξεις
Το ασφαλές ανώτερο όριο είναι 3000 mcg ανά ημέρα.