Τα αμινοξέα είναι συστατικά των πρωτεϊνών και αποτελούνται από άνθρακα, υδρογόνο, οξυγόνο, άζωτο, και μερικές φορές από θείο. Από τους διαφορετικούς συνδυασμούς και μορφές των 20 αμινοξέων που προέρχονται από τη διατροφή, είναι εφικτό να παραχθούν περίπου 100.000 διαφορετικές πρωτεΐνες στο ανθρώπινο σώμα. Αυτές οι πρωτεΐνες είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη, καθώς και για τη σύνθεση των ορμονών και των ενζύμων. Οι πρωτεΐνες είναι επίσης απαραίτητες για τη φυσιολογική μας ανάπτυξη.
Τα αμινοξέα διακρίνονται σε «απαραίτητα» και «μη απαραίτητα». Μερικά αμινοξέα είναι γνωστά ως «απαραίτητα» διότι είναι απαραίτητο να υπάρχουν στη διατροφή μας. Αυτά δεν μπορούν να συντεθούν στο ανθρώπινο σώμα, οπότε πρέπει να λαμβάνονται από τις τροφές. Τρόφιμα υψηλής βιολογικής αξίας σε πρωτεΐνες που περιέχουν και τα οκτώ απαραίτητα αμινοξέα είναι το κρέας, το ψάρι, τα πουλερικά, τα αυγά και τα φασόλια σόγιας.
Τα οκτώ απαραίτητα αμινοξέα είναι η λευκίνη, η ισολευκίνη, η βαλίνη, η λυσίνη, η μεθειονίνη, η L-φαινυλαλανίνη, η τρυπτοφάνη και η θρεονίνη. Στις ετικέτες των συμπληρωμάτων διατροφής με αμινοξέα, το γράμμα L δηλώνει τη φυσική μορφή ενώ το D τη συνθετική. Το αντίθετο ισχύει για τη βιταμίνη Ε.
Υπάρχουν δυο μερικώς απαραίτητα αμινοξέα (ημι-απαραίτητα), η αργινίνη και η ιστιδίνη. Είναι γνωστά ως ημι-απαραίτητα επειδή είναι απαραίτητα μόνο στη φάση ανάπτυξης του ανθρώπινου σώματος από την παιδική ηλικία μέχρι την ενηλικίωση.
Τα μη απαραίτητα αμινοξέα δεν είναι απαραίτητο να λαμβάνονται από τη διατροφή διότι το σώμα είναι ικανό να τα συνθέσει χρησιμοποιώντας τα βασικά αμινοξέα, τις βιταμίνες και τα μέταλλα που υπάρχουν σε αυτό. Μη απαραίτητα αμινοξέα είναι η αλανίνη, η ασπαραγίνη, η γλουταμίνη, η γλυκίνη, η κυστεΐνη, η προλίνη, η σερίνη, η τυροσίνη κ.α.
Ενδείξεις
Κατά την περίοδο συχνών προπονήσεων σε αθλήματα, όπως η κολύμβηση, το τρέξιμο, η ποδηλασία κ.α., ένα σύμπλεγμα αμινοξέων μπορεί να είναι ιδιαίτερα ωφέλιμο για εκείνους που ενδιαφέρονται για μια διαιτητική πηγή αμινοξέων που μπορούν άμεσα να μετατραπούν σε πρωτεΐνες του σώματος.
Η υγεία και η ανάπτυξη των μαλλιών απαιτούν επαρκή ποσότητα κυστεΐνης.
Η μεθειονίνη είναι απαραίτητη για την παραγωγή λεκιθίνης στο ήπαρ.
Η L-φαινυλαλανίνη βοηθά στην παραγωγή χημικών ουσιών στον εγκέφαλο που προκαλούν την αίσθηση της «πληρότητας». Βελτιώνει τη διάθεση διεγείροντας της εγκεφαλική δραστηριότητα, τη μνήμη και την εγρήγορση. Συνεργικές θρεπτικές ουσίες είναι η βιταμίνη Β6 και η βιταμίνη C.
Η τυροσίνη, αυξάνοντας την πνευματικά εγρήγορση θεωρείται ότι βοηθά στη μείωση της ανησυχίας και της κατάθλιψης που σχετίζονται με το στρες. Επίσης, αυξάνει την εγρήγορση και τη μνήμη. Τα συμπληρώματα τυροσίνης δεν θα πρέπει να λαμβάνονται από άτομα με υψηλή αρτηριακή πίεση.
Η λυσίνη, ως απαραίτητο αμινοξύ, απαιτείται για τη σύνθεση της καρνιτίνης, η οποία είναι ένα μη απαραίτητο αμινοξύ. Οι πρωτείνες που βρίσκονται στο σιτάρι, το ρύζι, τη βρώμη και το σουσάμι έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε λύσινη, πράγμα που σημαίνει ότι άτομα, όπως οι χορτοφάγοι και οι αυστηρά χορτοφάγοι (vegans) που ακολουθούν συγκεκριμένου τύπου διατροφές, μπορεί συχνά να εμφανίζουν έλλειψη αυτού του αμινοξέος. Επίσης, το εν λόγω αμινοξύ εμπλέκεται στον σχηματισμό του κολλαγόνου μαζί με τη βιταμίνη C. Τα χαμηλά επίπεδα λυσίνης μπορεί να αυξήσουν την απώλεια ασβεστίου στα ούρα. Ο επιχείλιος έρπης μπορεί να επιδεινωθεί σε άτομα που δεν λαμβάνουν την κατάλληλη ποσότητα λυσίνης. Αντιθέτως, η αργινίνη μπορεί να επιδεινώσει τον επιχείλιο έρπη και θα πρέπει να αποφεύγεται σε αυτές τις περιπτώσεις. Επίσης, θα πρέπει να αποφεύγονται οι τροφές που περιέχουν αργινίνη, όπως τα καρύδια, η σοκολάτα, το τυρί και ο αρακάς.
Η γλουταμίνη παρέχει στον εγκέφαλο μια πηγή αναλώσιμης ενέργειας, διότι διαπερνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό. Επίσης, βοηθάει στην επούλωση των ελκών του πεπτικού συστήματος. Ακόμη, απαιτείται επαρκής ποσότητα βιταμίνης Β6 για τον κατάλληλο μεταβολισμό. Τέλος, είναι απαραίτητη σε συνδυασμό με το χρώμιο για την παραγωγή γλυκοσυλοτρανσφεράσης (GTF).
Συμπλέγματα αμινοξέων
Ένα σύμπλεγμα αμινοξέων είναι ένα μείγμα από απαραίτητα και μη απαραίτητα αμινοξέα. Είναι κατάλληλο για τους περισσότερους ανθρώπους και συνήθως προέρχεται από γαλακτοκομικά προϊόντα. Μπορεί να είναι άμεσα χρήσιμο, πριν ή μετά από άσκηση ή προπόνηση, για να παρέχει τα αμινοξέα που είναι απαραίτητα για την κυτταρική διαίρεση και αναγέννηση, ενώ είναι ειδικότερα χρήσιμο για τη θεραπεία βλαβών στους μύες και το συνδετικό ιστό.
Ειδικές προφυλάξεις
Τα μεμονωμένα αμινοξέα είναι προτιμότερο να λαμβάνονται με άδειο στομάχι, εκτός και αν αναγράφονται άλλες οδηγίες στο σκεύασμα.
Θεωρείται πιο συνετό να μην συνιστάται η λήψη συμπληρωμάτων «μεμονωμένων» αμινοξέων σε έγκυες ή παιδιά. Όσον αφορά στις δυο αυτές ομάδες ατόμων, είναι προτιμότερο οι πρωτεΐνες να προέρχονται από τα τρόφιμα, γεγονός που θα αποτρέψει την έλλειψη αμινοξέων. Επίσης, συνιστάται στους νεαρούς εφήβους που σκέφτονται το body building να αποφεύγουν τη χρήση συμπληρωμάτων μονωμένων αμινοξέων που προάγουν την ανάπτυξη.
Η φυσική προπόνηση και η καλή διατροφή είναι πιο ευεργετικές για τη φυσική τους κατάσταση και ανάπτυξη.