Οι όροι πρεβιοτικά, προβιοτικά και μεταβιοτικά έχουν μπει για καλά στη ζωή μας. Τα προβιοτικά, αυτά τα μικροσκοπικά, ευεργετικά βακτήρια, συνεχίζουν να είναι μια από τις μεγαλύτερες τάσεις στα συμπληρώματα διατροφής –και όχι μόνο. Πλέον φαίνεται ότι εμφανίζονται σε πληθώρα προϊόντων και μορφών: γιαούρτια, αλείμματα, ροφήματα, φακελάκια, τσίχλες, κάψουλες κ.ά.
Τα προβιοτικά και τα πρεβιοτικά, είναι σημαντικά για την υγεία του εντέρου μας. Τα προβιοτικά, στην ουσία, είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί, τα ωφέλιμα βακτήρια που έχουμε στο έντερό μας και ενισχύουν τον μεταβολισμό και τα πρεβιοτικά είναι θρεπτικά συστατικά που τα βακτήρια αυτά αξιοποιούν ως καύσιμο. Tα προβιοτικά βρίσκονται σε τρόφιμα όπως το γιαούρτι και ορισμένα τυριά, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για την καλή πέψη.
Αυτές τις τροφές, βοηθούν το πεπτικό σας σύστημα και τη συνολική ευεξία σας. Προωθούν μια υγιή ισορροπία ωφέλιμων βακτηρίων και άλλων μικροοργανισμών στο μικροβίωμα του εντέρου, μια συλλογή από 100 τρισεκατομμύρια μικροσκοπικά πλάσματα που ζουν στο έντερό σας.
Τα μεταβιοτικά είναι βιοδραστικές ενώσεις, ως αποτέλεσμα της διαδικασίας της ζύμωσης που παράγονται από τους μικροοργανισμούς των τροφίμων, που απελευθερώνονται όταν τα προβιοτικά καταναλώνουν τα πρεβιοτικά. Δηλαδή, τα μεταβιοτικά είναι τα “απορρίματα” των προβιοτικών βακτηρίων, αλλά στην πραγματικότητα τα περισσότερα οφέλη που έχουν τα προβιοτικά για τον οργανισμό προέρχονται από την παραγωγή αυτών των… απορριμάτων. Μια σαφής διάκριση μεταξύ προβιοτικών και μεταβιοτικών είναι ότι τα προβιοτικά αποτελούνται από ζωντανούς μικροοργανισμούς, ενώ τα μεταβιοτικά είναι μη ζωντανά, αν και εξακολουθούν να είναι αποτελεσματικά.
Μερικές από αυτές τις ουσίες είναι λιπαρά οξέα, ένζυμα αλλά και κομμάτια από κυτταρικά τοιχώματα. Τα υγιή μεταβιοτικά περιλαμβάνουν θρεπτικά συστατικά όπως οι βιταμίνες Β και Κ, αμινοξέα, ένζυμα και νευροδιαβιβαστές όπως η σεροτονίνη, το GABA και η ντοπαμίνη καθως και ουσίες που ονομάζονται αντιμικροβιακά πεπτίδια και βοηθούν στην επιβράδυνση της ανάπτυξης των επιβλαβών βακτηρίων. Όλα αυτά τα συστατικά δουλεύουν για να βοηθήσουν τον οργανισμό με τους εξής τρόπους:
- Ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα με το να αυξάνει την παραγωγή Τ κυττάρων στο έντερο.
- Μειώνουν τα δυσάρεστα συμπτώματα όπως η δυσκοιλιότητα, και μπορεί επίσης να μειώσουν τα συμπτώματα σε άτομα που πάσχουν από φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου.
Ο σπουδαίος ρόλος των Μεταβιοτικών
Τα μεταβιοτικά, όπως οι νευροδιαβιβαστές και τα λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας (SCFAs), φαίνεται να έχουν σημαντικές επιδράσεις στους κιρκάδιους ρυθμούς –το βιολογικό μας ρολόι. Αυτό σημαίνει ότι επηρεάζουν τη διάθεση, τον ύπνο και τον μεταβολισμό, αλλά και τον κύκλο αίσθησης της πείνας. Ένα από τα καταπληκτικά πράγματα που προκύπτουν από την έρευνα σχετικά με τα πρεβιοτικά, τα προβιοτικά και τα μεταβιοτικά είναι ότι υπάρχει μια ανατροφοδότηση και διάδραση ανάμεσα στη διατροφή μας, τη μεταβολική μας υγεία, την ποιότητα και τη διάρκεια του ύπνου και τη συνολική μας διάθεση. Η ανισορροπία σε αυτές τις περιοχές συνεπάγεται ανισορροπία στο μικροβίωμά μας -στους πληθυσμούς των καλών βακτηρίων- και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε έναν φαύλο κύκλο επιδεινούμενων συνεπειών. Η κατάθλιψη, η παχυσαρκία, το μεταβολικό σύνδρομο, ο διαβήτης και η αϋπνία συσχετίζονται αιτιολογικά με την κατάσταση της υγείας του μικροβιώματός μας.
Φαίνεται ότι τα βακτήρια του πεπτικού έχουν τους δικούς τους καθημερινούς ρυθμούς, όπως και εμείς. Έτσι, οι διατροφικές συνήθειες, ο μεταβολισμός και οι συνήθειες ύπνου θα επηρεάσουν αυτούς και το αντίστροφο. Είμαστε κάπως σαν συγκάτοικοι.
Όταν διαταράσσονται οι κιρκάδιοι ρυθμοί μας
χάνουμε προβιοτικό φορτίο
Ταξίδια και jet lag, εργασία με βάρδιες, ξενύχτια, κακές διατροφικές συνήθειες, όλα αυτά επηρεάζουν τους κιρκάδιους ρυθμούς του μικροβιώματός μας και την ικανότητά του να βοηθά στην πέψη των τροφών, να δημιουργεί τα λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας – SCFAs- και να διατηρεί σταθερούς πληθυσμούς καλών βακτηρίων. Το μεταβολικό σύνδρομο, ο διαβήτης, η κατάθλιψη και η παχυσαρκία είναι υψηλότερα σε εργαζόμενους με βάρδιες και συχνότερα σε εργαζόμενους αεροπορικών εταιρειών λόγω jet lag. Η φλεγμονή από τη διαταραχή του εντερικού μικροβιώματος και η ελαττωμένη μεταβιοτική παραγωγή αποτελούν μερικές από τις αιτίες για όλα τα παραπάνω.
Αντίθετα, τα προβιοτικά και παράλληλα η αύξηση της πρόσληψης ινών και πρεβιοτικών μπορεί να βοηθήσει στην εξισορρόπηση του μεταβολισμού μας, την ανακούφιση της αϋπνίας μας και τη βελτίωση της συνολικής μας διάθεσης.